Image description

Werkwijze

Toestand creëert spontane actie zones (SAZ) 

De Spontane Actie Zone is het uitgangspunt van de Toestand-methodiek. Centraal staat een vernieuwende vorm van sociaal-cultureel werk die zich aanpast aan een nieuwe maatschappelijke realiteit: we werken in of met leegstaande of onderbenutte plekken en maken maximaal gebruik van recyclagemateriaal. We doen dit om de creativiteit en slagkracht van organisaties en burgers gelijktijdig te maximaliseren. 

We gaan actief op zoek naar leegstaande gebouwen. Na al die jaren actief in dit veld worden ons ondertussen ook interessante panden aangeboden door eigenaars die positieve echo’s opvangen over onze aanpak van leegstandsbeheer. Met andere woorden: wij vinden een gebouw of een gebouw vindt ons. 

Eenmaal we de sleutels in handen hebben van een gebouw maken we het gebruiksklaar: we maken het schoon, we brengen elektriciteit in orde, zorgen dat het brandveilig is, we maken het afsluitbaar. We doen dit nooit alleen maar met een breed netwerk van vrijwilligers en buurtbewoners die we uitnodigen om mee te helpen bouwen. 

Eenmaal het gebouw van de basis is voorzien kunnen we dit als een blank canvas beschouwen. We gaan kijken wat de mogelijkheden zijn van de ruimte en doen een grondige analyse van de buurt. Samen met zoveel mogelijk mensen denken we na over wat het pand betekent of kan betekenen in de buurt. Wie in de ruime perimeter rond het gebouw heeft behoefte aan ruimte? Wat heeft deze buurt nodig? Daarna lanceren we een projectoproep en/of organiseren we zelf een aantal activiteiten om het potentieel van de ruimte duidelijk aan te tonen. We zoeken partners (andere socio-culturele initiatieven, buurtbewoners, jongeren op zoek naar ruimte) die actief de plek mee van een nieuwe dynamiek voorzien. 

Een Spontane Actie Zone biedt zo een alternatief binnen het bestaande sociaal-culturele veld. De Spontane Actie Zone als experimentele en overzichtelijke vrijplaats is tegelijk een opportuniteit voor de buurt om elkaar beter te leren kennen. Samen met buurtbewoners en verenigingen wordt nagedacht, gereflecteerd en vooral, gebouwd. We gebruiken daarbij methodes die de menselijke spontaniteit, creativiteit en hang naar samenwerken stimuleren. Maar meer nog dan een methodiek heeft Toestand een basishouding die veel dingen mogelijk maakt: een open mentaliteit, vanuit vertrouwen en nabijheid veel vrijheid geven aan de mensen. Zo ontstaan nieuwe fysieke en geestelijke ‘verbindingen’ tussen mensen die anders niet met elkaar in contact zouden komen. In die zin kan een Spontane Actie Zone ook als een ‘cosmopolitan canopy’ beschouwd worden: plekken in de samenleving waar de meest diverse mensen samenkomen ‘to practice getting along together’. 

De werking van Toestand wil zowel experimentele als populaire activiteiten een plaats bieden en streeft daarbij naar ‘overlappen’ en kruisbestuivingen. We treden ook graag nu en dan expliciet naar buiten om die bonte mengeling aan de wereld te laten zien. Regelmatig zijn er publieke activiteiten waaraan verschillende deelnemers vanuit diverse achtergronden hebben samengewerkt. Opendeurdagen, brocantes, festivals, concerten, lezingenreeksen... Zij krijgen de vrijheid en de ruimte om hier hun toestand in kaart te brengen. Toestand ondersteunt, stelt in vraag en bouwt mee aan zo’n publiek moment. Dat kan verschillende vormen aannemen. 

Een festival over pril ondernemerschap, een lezingenreeks over gentrificatie, een opendeurdag een cinema avond over de toekomst van leegstaande religieuze gebouwen, een Punk-tentoonstelling, een alternatieve artisanale kerstmarkt, een beurs voor onafhankelijke uitgevers, een tattoo-conventie, een iftar-avond. Aan een publiek moment gaat een intensieve voorbereiding vooraf. Meestal een week, soms langer of korter, wordt een groep samengebracht om voor te bereiden. Deze groep bestaat voornamelijk uit burgers en verenigingen die de Spontane Actie Zones gebruiken en mee vormgeven. Er kunnen echter evengoed groepen of vrijwilligers van buitenaf worden betrokken. Het creëren van een interessante mix en ontmoeting is het belangrijkste. Toestand bevordert zo de interculturele en intergenerationele dialoog: mensen die anders niet met elkaar zouden samenwerken, organiseren een evenement. Van conceptie tot uitvoering begeleidt Toestand de deelnemers. 

Toestand neemt een coördinatierol op in Spontane Actie Zones 

We creëren (soms) eigen aanbod om enerzijds de mogelijkheden van een pand duidelijk te maken en anderzijds een gemengd publiek aan te trekken. We zorgen er ook voor dat er voldoende focus blijft bij elke gebruiker op het gemeenschappelijk belang. Met dat eigen aanbod trachten we ook de leemtes op te vullen in het hedendaagse klassieke middenveld, door ruimte te geven aan nieuwe organisatievormen. Toestand zorgt voor de interne en de externe communicatie. Zo leggen wij verbanden tussen deelnemers onderling en tussen wat gebeurt en het publiek. Wij gaan aan de slag met de groep zonder thema of vertrekpunt, en bouwen voort op spontaniteit en dialoog. 

Ondertussen heeft Toestand behoorlijk wat ervaring in het bij elkaar houden van een bonte mengeling van mensen; in geweldloos communiceren; in het oplossen van kleine en grote conflicten; in het luisteren naar de besognes van alle gebruikers van onze sites. 

De mensen die instaan voor de coördinatie van een Spontane Actie Zone staan helemaal ten dienste van de mensen en de partners die er gebruik van maken. Door de autonomie van de werknemers bij Toestand krijg je een snelle beslissingscultuur voor externen die de nodige flexibiliteit oplevert. Je krijgt snel een ja of een nee... 

Wat doet een coördinator op een Toestandproject? 

  • ruimte logistiek klaar maken voor gebruik samen met de technische ploeg 
  • projectoproep uitschrijven en verspreiden 
  • de juiste partners en initiatieven selecteren 
  • partners en projecten coachen 
  • regelmatig partneroverleg organiseren 
  • als er een permanentie of andere werking is (jeugdhuis/horeca) daar de juiste mensen voor vinden 
  • het gebouw onderhouden en de veiligheid blijvend garanderen 
  • de Spontane Actie Zone blijvend evalueren en bijsturen 
  • vrijwilligers zoeken en coachen 

Toestand werkt participatief én altijd met partners 

Er is geen project bij Toestand waar geen partners bij betrokken zijn. Zodra we een gebouw min of meer gebruiksklaar hebben gaan we op zoek naar mensen en organisaties in de buurt die samen met ons invulling willen geven aan de Spontane Actie Zone. Soms organiseren we in het begin nog een aantal activiteiten (een reuze stoelendans, een plantenruilbeurs, een rolschaatsavond) zelf om het potentieel van de site in de verf te zetten, maar liefst van al laten we er anderen op los. 

We vinden hen door te werken met projectoproepen en opendeurdagen. We houden de drempel van de kandidatuurstelling bewust erg laag. Geen ingewikkelde invulformulieren, mensen mogen gewoon komen vertellen wat ze willen doen. Daarna leggen we samen met een groep vrijwilligers de puzzel van wat allemaal kan in het gebouw en bekijken we welke combinatie potentieel een interessante mix kan opleveren. Dat levert partners op die divers zijn in wat ze doen en/of aanbieden, divers in waar ze vandaan komen, divers in waar ze naar toegaan. In een Toestandproject vind je baby’s, tieners, senioren, konijnen, kippen en honden. 

Bij Toestand draaien we participatie om. We creëren niet zozeer aanbod waar we mensen per se naartoe willen leiden. We participeren zelf aan de projecten waar andere mensen mee op de proppen komen en onze 'deelname' is die van het ondersteunen en omkaderen en het aanbieden van ruimte. Zelforganisatie is erg belangrijk binnen Toestand, maar iedereen heeft het recht om de dingen op zijn/haar eigen tempo te doen. Wij trachten vooral de randvoorwaarden te scheppen zodat de dingen zo vlot mogelijk kunnen verlopen. Onze partners staan na een tijdje op eigen benen en gaan zelfstandig hun weg. Op die manier maken zij weer plaats voor nieuwe initiatieven. 

Toestand werkt in de vrije tijd 

Bij Toestand is het nooit stil: 365 dagen lang zijn er activiteiten (ja, ook op kerstdag en nieuwjaar!), zeven dagen op zeven, van 10u tot 22u op - op dit moment - een vijftal locaties. We ontwikkelen al onze activiteiten, en zeker ons eigen aanbod, grotendeels in de vrije tijd. Om zoveel mogelijk mensen te kunnen bereiken werken we dan ook op zaterdag en zondag en ‘s avonds. 

Wat er gebeurt binnen Toestandprojecten vindt net als de meeste sociaal-culturele praktijken zijn oorsprong in de burgerlijke sfeer en het burgerlijk perspectief. Wij gaan uit van een maatschappelijk engagement en dus niet van noodzakelijke activiteiten. Ook initiatieven met een maatschappelijke meerwaarde vertrekken vanuit een perspectief van vrije tijd. Geprofessionaliseerde sociaal-culturele praktijken op onze sites bieden op hun beurt weer diensten of activiteiten aan in de vrije tijd. Dit gaat van permanenties, een barwerking, volkskeuken, bouwsessies, informele vormingsmomenten, tot eenvoudige laagdrempelige activiteiten: cinema, concerten, lezingen, workshops. Alle beleidsvergaderingen worden ook in de vrije tijd georganiseerd, aangezien daar altijd vrijwilligers bij betrokken zijn. 

Tijdens de kantooruren zijn we hoofdzakelijk bezig met omkaderende activiteiten: teamvergaderingen, vergaderingen met andere partners die professionele krachten hebben, boodschappen, schoonmaken, interne vorming, de boekhouding, ruimte ter beschikking stellen aan groepen uit andere sectoren zoals time-out projecten binnen onderwijs, dagwerkingen voor mensen met mentale gezondheidsproblemen, dagwerkingen voor mensen met een handicap, werkingen met mensen die op zoek zijn naar werk of die van hun pensioen genieten. 

Go to top of page