Image description

Werkwijze

De Spontane Actie Zone is het uitgangspunt van de Toestand-methodiek. Centraal staat een vernieuwende vorm van sociaal-cultureel werk die zich aanpast aan een nieuwe maatschappelijke realiteit: we werken in leegstaande of onderbenutte gebouwen en maken maximaal gebruik van teruggewonnen en gerecycleerd materiaal. We doen dit om gelijktijdigde creativiteit en slagkracht van organisaties en burgers te maximaliseren.

Toestand creëert spontane actie zones (SAZ)

We gaan actief op zoek naar leegstaande gebouwen. Maar ondertussen worden ons ook interessante panden aangeboden door eigenaars die positieve echo’s opvangen over onze aanpak van leegstandsbeheer. Met andere woorden: wij vinden een gebouw of een gebouw vindt ons. 

Eenmaal we de sleutels in handen hebben van een gebouw maken we het gebruiksklaar: we maken het schoon, we brengen de elektriciteit in orde, zorgen dat het brandveilig is, we maken het afsluitbaar. We doen dit nooit alleen maar met talrijke vrijwilligers en buurtbewoners die we uitnodigen om mee te helpen bouwen. 

Eenmaal het gebouw van de basis is voorzien kunnen we dit als een blank canvas beschouwen. We gaan kijken wat de mogelijkheden zijn van de ruimte en doen een grondige analyse van de buurt. Samen met zoveel mogelijk mensen denken we na over wat het pand betekent of kan betekenen in de buurt. Wie heeft er behoefte aan ruimte? Wat heeft deze buurt nodig? Daarna lanceren we een projectoproep en/of organiseren we een aantal activiteiten om het potentieel van de ruimte te tonen. We zoeken partners (andere sociaal-culturele organisaties, buurtbewoners, jongeren op zoek naar ruimte) om een nieuwe dynamiek te helpen ontwikkelen.

Een Spontane Actie Zone biedt zo een alternatief binnen het bestaande sociaal-culturele veld. De Spontane Actie Zone als experimentele vrijplaats biedt tegelijk een kans voor de buurtbewoners om elkaar beter te leren kennen. We gebruiken daarbij methodes die spontaniteit, creativiteit en samenwerking stimuleren. Maar meer nog dan een methodiek heeft Toestand een basishouding die veel dingen mogelijk maakt: een open mentaliteit, gebaseerd op vertrouwen, nabijheid en vrijheid. Zo ontstaan nieuwe concrete en geestelijke ‘verbindingen’ tussen mensen die anders niet met elkaar in contact zouden komen. In die zin kan een Spontane Actie Zone ook als een 'kosmopolitisch laboratorium' beschouwd worden: plekken in de samenleving waar mensen met verschillende sociale en culturele achtergronden samenkomen en leren omgaan met elkaar. 

De werking van Toestand wil zowel experimentele als populaire activiteiten een plaats bieden en streeft daarbij naar overlappingen en kruisbestuivingen. We treden ook graag nu en dan expliciet naar buiten om die bonte mengeling aan de wereld te laten zien. Regelmatig zijn er publieke activiteiten zoals opendeurdagen, rommelmarkten, festivals, concerten, lezingen... Onze partners krijgen de vrijheid en de ruimte om hier hun 'toestand' te beleven, te uiten en te delen met anderen. VZW Toestand ondersteunt, stelt in vraag en bouwt mee aan zo’n publiek moment. Dat kan verschillende vormen aannemen: een festival over pril ondernemerschap, een lezingenreeks over gentrificatie, een opendeurdag, een filmavond over de toekomst van leegstaande religieuze gebouwen, een Punk-tentoonstelling, een alternatieve artisanale kerstmarkt, een beurs voor onafhankelijke uitgevers, een samenkomst van tatoeëerders, een iftar-avond... Aan een publiek moment gaat een intensieve voorbereiding vooraf. Gedurende een week, soms langer of korter, wordt een groep samengebracht om voor te bereiden. Deze groep bestaat voornamelijk uit burgers en verenigingen die de Spontane Actie Zones gebruiken en mee vormgeven. Er kunnen echter evengoed groepen of vrijwilligers van buitenaf worden betrokken. Het creëren van een interessante mengeling en ontmoeting is het belangrijkste. Toestand bevordert zo de interculturele en intergenerationele dialoog: mensen die anders niet met elkaar zouden samenwerken, organiseren samen een activiteit. Toestand begeleidt zo de deelnemers, van idee tot uitvoering.

Toestand neemt een coördinatierol op in Spontane Actie Zones

We creëren (soms) eigen aanbod om enerzijds de mogelijkheden van een pand duidelijk te maken en anderzijds een gemengd publiek aan te trekken. We zorgen er ook voor dat er voldoende focus blijft bij elke gebruiker op het gemeenschappelijk belang. Met dat eigen aanbod trachten we ook de leemtes op te vullen in het hedendaagse klassieke middenveld, door ruimte te geven aan nieuwe organisatievormen. Toestand zorgt voor de interne en de externe communicatie. Zo leggen wij verbanden tussen deelnemers onderling en tussen wat gebeurt en het publiek. Wij gaan aan de slag met de groep zonder thema of vertrekpunt, en bouwen voort op spontaniteit en dialoog. 

Ondertussen heeft Toestand behoorlijk wat ervaring in het bij elkaar houden van een bonte mengeling van mensen; in geweldloos communiceren; in het oplossen van kleine en grote conflicten; in het luisteren naar de besognes van alle gebruikers van onze sites. 

De mensen die instaan voor de coördinatie van een Spontane Actie Zone staan helemaal ten dienste van de mensen en de partners die er gebruik van maken. Door de autonomie van de werknemers bij Toestand krijg je een snelle beslissingscultuur voor externen die de nodige flexibiliteit oplevert. Je krijgt snel een ja of een nee... 

Wat doet een coördinator op een Toestandproject? 

  • ruimte logistiek klaar maken voor gebruik, samen met de technische ploeg 
  • projectoproep uitschrijven en verspreiden 
  • de juiste partners en initiatieven selecteren 
  • partners en projecten coachen 
  • regelmatig partneroverleg organiseren 
  • als er een permanentie of andere werking is (jeugdhuis/horeca), daar de juiste mensen voor vinden 
  • het gebouw onderhouden en de veiligheid blijvend garanderen 
  • de Spontane Actie Zone blijvend evalueren en bijsturen 
  • vrijwilligers zoeken en coachen 

Toestand werkt betrekkend én met partners

Er is geen project bij Toestand waar geen partners bij betrokken zijn. Zodra we een gebouw min of meer gebruiksklaar hebben gaan we op zoek naar mensen en organisaties in de buurt die samen met ons invulling willen geven aan de Spontane Actie Zone. Soms organiseren we in het begin nog een aantal activiteiten zelf (een reuze stoelendans, een plantenruilbeurs, een rolschaatsavond) om het potentieel van de site in de verf te zetten, maar liefst van al laten we er anderen op los. 

We vinden hen door te werken met projectoproepen en opendeurdagen. We houden de drempel van de kandidatuurstelling bewust erg laag. Geen ingewikkelde invulformulieren, mensen mogen gewoon komen vertellen wat ze willen doen. Daarna leggen we samen met een groep vrijwilligers de puzzel van wat allemaal kan in het gebouw en bekijken we welke combinatie potentieel een interessante mix kan opleveren. Dat levert partners op die divers zijn in wat ze doen en/of aanbieden, divers in waar ze vandaan komen, divers in waar ze naar toegaan. In een Toestandproject vind je baby’s, tieners, senioren, konijnen, kippen en honden. 

Bij Toestand draaien we betrokkenheid om. We creëren niet zozeer aanbod waar we mensen per se naartoe willen leiden. We nemen zelf deel aan de projecten waar andere mensen mee op de proppen komen en onze 'deelname' is die van het ondersteunen en omkaderen en het aanbieden van ruimte. Zelforganisatie is erg belangrijk binnen Toestand, maar iedereen heeft het recht om de dingen op zijn/haar eigen tempo te doen. Wij trachten vooral de randvoorwaarden te scheppen zodat de dingen zo vlot mogelijk kunnen verlopen. Onze partners staan na een tijdje op eigen benen en gaan zelfstandig hun weg. Op die manier maken zij weer plaats voor nieuwe initiatieven. 

Go to top of page